Nepërka blu

Tahar Ben JELLOUN

Unë i dua udhëtimet dhe varkat. Varka është një luks në këto kohë shpejtësish dhe rrokopuje qiellore. E gjen kohën e zhvendosesh. Është gjasa të gjesh boshllëk dhe të përgatitesh për të hyrë në një ritëm të ri. Këtë verë isha mbi Marrakech, një vapor që bën kalesën midis Sete-ës dhe Tanger-it. Sapo u ngarkua, një njeri me shtat të vogël, një e pesëdhjetë, erdhi drejt meje me krahët e hapur, më përshëndeti dhe më përqafoi. S‘e kisha parë kurrë. Isha paksa i hutuar dhe s’i thashë asgjë. Ka gjasa që të ishte një lajthitje, një gabim, ose një ngatërim me dikënd që i ngjaja. Por jo, asnjera nga këto. Njeriu më siguroi:
- Më quajnë Hadj Abdelkrim, kam lindur në Marakesh në një ditë me temperaturë të jashtëzakonshme; jam martuar me Sicilien dhe jam baba i tre fëmijëve, që i njihni dhe i doni. Vetë unë, për fat të keq, nuk lexoj. Është gruaja që lexon për mua. Vërtet nuk lexoj, por ama kam përvjën e jetës, të asaj që asaj që është e dukshme dhe të asaj që nuk është. Zanati im? Të bëj që të huajt ta duan vendin tim, t‘ua prezantoj atë në bukuritë dhe kompleksitetin e vet. Por ajo çfarë më solli drejt jush, dhe e kam pritur për një kohë të gjatë këtë çast, është dëshira t‘ju tregoj një histori, një histori të vërtetë. Ju jeni një shkrimtar i hajrit? Atëhere më dëgjoni. Dua t‘ ju flas për Brahimin, një njeri i qetë, që mëtoi të mbante familjen. Është historia e një fati që u gjet mbi rrugën e së Keqes. Dëgjoni...
Hadj Abdelkrim ishte në mes të një salloni, udhëtarët nxituan për ta dëgjuar.

I
Po bëhej shumë kohë që turistët nuk ndalonin më para Brahimit dhe gjarpërinjve të tij. Të lodhur, të plakur, pa bindje, gjarpërinjtë nuk i përgjigjeshin më muzikës së mjeshtrit magjistar. E kishte ndryshuar edhe flautin, edhe melodinë, por ata mezi ngrinin kokën të trembur, ose të përgjumur. Mbetej vetëm një gjë që spektakli të ishte joshës: më mirë të ndryshoheshin kafshët, sesa vegla muzikore. Brahimi vendosi të bëjë një sakrificë dhe bleu një nepërkë vizlluese, të re e të gjallë. Ia dërguan prej një fshati namëmadh për zvarranikët. E përkëdheli, e ngacmoi, pastaj i luajti një pjesë nga kompozimet e veta. Ajo, gjithë dhunti, vallëzonte në mënyrë të jashtëzakonshme, spërdridhej gjithë dëshirë, ndiqte me përpikmëri ritmin, nxirrte gjuhën teksa krijonte figura. Brahimi fitoi besimin e humbur. Gjarpërinjtë ishin joshur nga nepërka e bukur blu.
Natën në vazhdim, Brahimi pa një ëndërr të çuditshme: në sheshin e madh e të shkretuar, ndriçuar nga hëna e plotë, ishte ulur në mes me këmbët e kryqëzuara. Nuk mund të lëvizte. Do të kishe thënë se ishte mbërthyer në tokë me një ngjitës të veçantë. Përballë tij u shfaq nepërka, me pamjen e një femre të bukur blu. Nuk arrinte ta kuptonte nëse ajo kishte veshur një pëlhurë, apo ishte sharku i saj që ishte ngjyrosur kështu. Kishte trupin e një femre dhe kokën e një nepërke. I foli duke u kthyer e gjitha drejt tij: “Këtë mbasdite kam luajtur pjesën, të kam dëftuar atë që isha e aftë të bëja. Por s’jam ajo që kujton. Ti s’do më dënosh me spërdredhje, me qëllim që t’iu jap kënaqësi turistëve të tu. Meritoj më mirë se kaq, jam e re, kam dëshirë të jetoj, të vrapoj fushave, të kem emocione, kënaqësi dhe kujtime për ditët e mia të pleqërisë. Nëse turistët e tu mëtojnë sensasione të forta, mund të shkojnë në Amazonie, ose në vendin e gurëve të pajisur me kujtesë. Të paralajmëroj se, nëse do të më shndërrosh në spektakël, do të të vijë keq pastaj... së mbrami, nuk jam e sigurt se do të kesh kohë për të ardhur keq për çfarëdo gjëje qoftë...“
Ajo, gjithë duke folur, rrotullohej rreth tij, ia përçikte dorën, ijen. Ai u rrek t’i përgjigjej. Por zëri s’arrinte t’i dilte nga gryka. Ishte hipnotizuar. Sigurisht, ajo vetë vazhdonte ligjërimin: “Mos u rrek të më shpjegosh problemin tënd dhe të zgjosh mëshirën time. Hiq dorë nga unë dhe do të kesh paqe. Kam shumë për të bërë. Është stina e korrjeve dhe dua të kthehem nën gurë. Dua duart e freskëta të vajzave të reja, që ulen për të mbledhur grurë.Turistët e tu ma shpifin. Nuk janë të bukur. Dhe ty, eh ty, të kënaqin me bakshishe qesharake. Ki një çikë dinjitet. Tashmë mund të dalëh në pension. Vendi bosh do të plotësohet. Dielli do të lindë. Dhe ti do të meditosh. Por, nëse do të kesh paqe, ma kthe lirinë.“
Brahimi u zgjua me ethe, duke hovur përpjetë e duke u dridhur. Kontrolloi arkën ku flinin gjarpërinjtë. Nepërka ishte aty, e qetë, e kredhur në gjumë të thellë. Ai, i siguruar, mori abdes dhe bëri lutjet e mëngjesit. Madje, këtë ditë bashkoi dy duart dhe i kërkoi Zotit ndihmë e mbrojtje: “Allah, që je më i madhi dhe më i mëshirëshmi. Largoje nga unë të Keqen dhe ata që janë pa skrupuj. Unë jam një njeri i dobët. Jetën e siguroj në saje të kafshëve.Nuk kam mjete të luftoj të Keqen, as të ndërroj zanat. Kohët janë të vështira. Ne jemi magjistarë gjarpërinjsh brez pas brezi. Jam lindur dhe edukuar në mes të zvarranikëve. Kurrë s’kam patur besim të plotë tek ata. Janë të pabesë. Si mysliman i mirë nuk besoj në ringjallje, por më ndodh të takoj njerëz, zemra dhe shpirti i të cilëve janë të nepërkave të motmoçme, të tjetërsuar në hipokritë, kurse e qeshura është tjetërsuar në dhëmbë.“
Nuk ishte në tarbietet e tij të lutej e të shfajësohej. Bëheshin vite që ushtronte këtë zeje pa pyetur përse. Ëndrra e natës e kishte tronditur. Kishte diçka nga realja. Brahimi kishte frikë. Frikën e një aksidenti, frikën e syrit të keq.
Gjatë ditës i duhej t’i magjepste gjarpërinjtë në një hotel të madh, përpara një grupi turistësh që kishin paguar më shumë, për të marrë pjesë në një spektakël ku ekzotizmi ishte i sigurt: të shihnin një nepërkë që vallëzonte me muzikën e një malësori. Brahimi recitoi një lutje përpara se të ikte nga shtëpia, nuk e mori biçikletën dhe vari rreth qafës një grusht me para. Frikërat në parim ishim shmangur. Turistët po mbaronin një kuskus. Kishin pirë verë të kuqe, ose birrë. Ishin të shëndoshë dhe si të përgjumur. Animatori paraqiti Brahimin: “Zonja e zotërinj: ja tani ai, për të cilin keni folur shpesh, por pa e parë kurrë, ja ai që bën ndryshimin midis Veriut dhe Jugut, ja tek është jo magjia, por poezia, ja magjistari më i famshëm i vendit, ja njeriu që rrezikon jetën e vet për t‘ju dhënë emocione, ja Brahimi dhe Gjarpërinjtë e tij...“ Aparatet fotografikë ishin të gatshëm. Disa turistë nuk kishin pamje impresionuese; ata pinin çaj me mente, duke ngrënë brirë gazelash.
Brahimi u shfaq, i brishtë e ngurrues. Përshëndeti publikun me një përkulje. Duke u përkulur, iu duk se pa femrën blu të ëndrrës. Kishte një kokë zogu dhe mbante një xhellaba blu, që i puthitej pas trupit. Pothuajse s’kishte gjinj. Ishte ulur mbi degën e një druri dhe tundte këmbët si një fëmijë. Brahimi i ra flautit, duke e vonuar çastin e hapjes së arkës të gjarpërinjve. Turistët nuk po dremisnin më. Të gjithë i kishin sytë të ngulur në arkë. Brahimi hoqi mbulesën e futi dorën aty. Kapi nepërkën. Në të vërtetë, qe ajo që iu var te kyçi i dorës. Në çastin kur do t’ia përkëdhelte kokën, ajo e kafshoi. Ende e kishte të gjithë helmin e vet. Por ia kishin zbrazur kur Brahimi e kishte blerë. Ai ra shakull i vdekur, me gojën e mbushur plot gjak dhe shkumë zverdhëlleme. Kjo shkumë ishte prej helmi. Turistë pandehen se ishte një nga ato shakatë e pahonepsshme. Disa, të zhgënjyr, protestuan; të tjerë, të tronditur nga kjo vdekje, e vollën mëngjesin. U bënë foto. Kujtim i një vdekjeje të beftë. Kujtim prej një artisti që vdes mbi skenë.
Trupi i Brahimit u transportua në morgun kryesor dhe u vendos në dosjen 031.

II
Aliu dhe Fatima, dy fëmijët që qëndronin dorë më dorë te rruga e shkollës, mbi kopertinën e librit të leximit CM2, janë rritur. Qysh fëmijë, i premtuan njëri-tjetrit se do mund të formonin një çift prej borgjezësh të vegjël paqësorë, pa histori, të ditur, si imazhi që mijra shkollarë e ka shtënë në ëndërrime. Ishin martuar, sepse duheshin dhe kërkush s’do kishte mundur ta pengonte këtë martesë. Me gjithë dukjet, i ndanin shumë gjëra: Aliu kishte bërë studime dhe punonte në një shoqëri të sektorit privat. Fatimja kishte dalë nga një mjedis i thjeshtë dhe mezi dinte të shkruante e të lexonte. Aliu ishte nga ata që quhen burra me tamam, “nga ata që me një vështrim e rrëzojnë zogun nga pema“; për të treguar pasionin e tij ndaj femrave, thoshnin se ishte sy jeshil, ndonëse i kishte të zinj. E donte pijen, ngiste shpejt dhe grabiste gratë e të tjerëve. Fatimja ishte një femër me botë të brendshme, merrej me shtëpinë, i ishte përkushtuar tërësisht të shoqit, të cilin e priste vazhdimisht, si edhe dy fëmijëve. Një grua e bindur ndaj fatit, jo shumë e keqe, gjithmonë aty, nuk i ofronte burrit asnjë surprizë, nuk kishte më asnjë mister për të, një grua plot besim e vullnet të mirë, një grua pa mbrojtje, që tepria e mirësjelles e bënte të dukej si budallaqe. Fatimja, ashtu si e ëma dhe gjyshja, ishte ngujuar në dobësinë e vet të qetë, gjer ditën kur vendosi të vepronte, të bënte diçka për ta mbajtur Aliun pranë vetes. Po jeta e tij ishte gjetiu. Me ç’dukej, asgjë s’mund ta mbante më në këtë vatër, ku rutina ishte e zymtë e trishtuese. Kur Fatimja guxoi të protestonte, Aliu i hoqi nja dy shuplaka dhe u nis duke përplasur portën. Ai s’i fshihte aventurat e shumta. Vraponte pas vajzave. As që e mohonte këtë dhe mendonte se s‘kishte pse t’i jepte kujt llogari. Kjo s’bënte tjetër, veçse e acaronte xhelozinë e Fatimes. Një xhelozi e sëmurë. Mjekët nuk mundën t’ia kthenin burrin. Ata i rekomanduan qetësues. Fatimja nuk guxonte t’i hapej familjes së saj. Po njerzit që e rrethonin ia bënë hatanë. Një ditë, vendosi të konsultohej me një fallxhore. “Burri yt është i bukur. Ai të gjënjen dhe do të gënjejë gjithmonë. Është shumë i fortë. Shoh një turmë me femra të bukura që e rrethojnë dhe duan ta përqafojnë. Ka dhunti e një fuqi të madhe. U jep femrave atë që s‘ua japin dot burrat e tjerë. Do thoja se është lindur për të kënaqur të gjitha ato që rasti ua ofron të paaftëve. Roli i tij është të riparojë dëmet. Ti s’do të mundje asgjë. Ky lloj burri s’është bërë për martesën e familjen. Edhe sikur ta mbyllësh në një burg, ato do të vijnë ta nxjerrin dhe të ta marrin. Bëju e fortë! Kjo është e gjitha çka mund të të them, bija ime.“
Fatimja u dëshpërua. Iu hap Khadouj-së, një fqinje, infermiere në spitalin bashkiak. Khadouj-a nuk mundi veçse të ishte bashkëfajtore e Fatimes. Ajo ishte përpjekur ta joshte Aliun drejt vetes, por pa sukses. Ajo, jo vetëm ia kuptonte xhelozinë e rrokopujën, por edhe merrte pjesë në to. Kësisoj, i propozoi të shkonin të takonin një magjistare, një femër të njohur për zgjidhjen e problemeve të çifteve. Ajo kishte një zyrë të vogël në një apartament dhe i pranoi në takim. Ishte një femër e re, moderne, që kishte bërë studime të psikologjisë së aplikuar. Nuk kishte sjelljet e atyre magjistareve plaka të dyshimta dhe shqetësuese. I kërkoi Fatimes t’i shfaqte problemin. Mbajti shënime dhe bëri pyetje të sakta.
“Pra, ju doni të rregulloni burrin, që të jetë i juaji dhe i asnjë tjetre? Unë mund t’ju jepja pilula, që t’ia tretje në kafen e mëngjesit, por veprimi i tyre nuk është i sigurt. Ka edhe disa lloj barërash që mund të përzihen me bukë, por kjo sjell rreziqe helmimi. Besoj se doni ta rregulloni me gjëndje shëndetësore të mirë, jo të sëmurë...” Fatima i tha diçka në vesh Khadouj-së, pastaj iu drejtua teknikes: “Nuk dua të bëhet impotent, ose një zhele. E dua ashtu si e kam njohur, të tillë e dua: të fortë, të dashuruar, të dhimshur.” “Në këtë rast do t’ju porositja një recetë të vjetër, atë të stërgjyshërve tanë: lipset një topth brumi prej buke të paardhur, që të ketë kaluar një natë të tërë në gojën e një të vdekuri; e mira do të ishte një i sapovdekur, jo një kufomë e harruar në morg. Mjaft që burri juaj të kafshojë në këtë brumë, të hajë, që të ndryshojë e të bëhet siç e ëndërroni. Në fakt, duhet që brumi të kalojë nga goja e të vdekurit te goja e tij. Kjo është e mundshme gjatë gjumit, në rast se nuk do të arrini ndryshe.” Fatimja ndërmendi hararetin e gjetjes së një kufome. Khadouj-a i bëri një isharet. Ajo pagoi sekretaren që e kishte zyrën te hyrja, mu në anë të një salle pritjeje.
Brumi ishte gati këtë mbasdite. Khadouij-a e mbështolli në shami dhe shkoi në spital. Gjatë natës do të ishte roje. Rasti sjell shumë gjëra ndonjëherë. Ajo zbriti në morg, hapi disa rafte, kërkoi të vdekurin e fundit që kishte mbërritur, me qëllim që t’i kallte brumin në gojë. Numri 031 ishte ende i ngrohtë. Goja e tij ishte gjysëm e hapur. Aty kishte ende shkumë të zverdhëlleme e gjak. Infermierja s’pati asnjë vështirësi ta ngecte brumin mes dhëmbëve të të vdekurit. Herët, në agshol, e mbështolli brumin në të njëjtën shami. Aliu flinte thellë. Fatimja i hapi lehtë gojën dhe futi aty brumin. E kafshoi pa e ditur ç’bënte. Aliu s’u zgjua më. Kishte vdekur. Helmi ishte ende aktiv.
Fatimes i ra zali. Asoherë iu faneps femra blu me kokë nepërke, e cila i mbajti këtë diskutim: “Magjia nuk ekziston. Budallallëku po. Njëri ka dashur të më mbajë kundër dëshirës sime dhe ka vdekur. Tjetra ka dashur të shkojë kundër rrjedhës së gjërave dhe i ka humbur të gjitha. Atij i mungonte dinjiteti, kësaj krenaria. Si në njërin rast, si në tjetrin, jam unë ajo që e nxjerr moralin e historisë: Nuk u duhet zënë besë nepërkave, veçanërisht kur kanë qenë mallkuar nga hëna, një mbrëmje kur ishte plot hidhërim dhe përçmim. Lamtumirë, bija ime. Më në fund, ti do të flesh në paqe dhe përgjithmonë. Siç e sheh, nuk jam plotësisht e keqe...“

Përktheu Balil Gjini